Bilgisayar Yavaşladı Ne Yapmalı? 7 Sebep ve Çözümü
Bilgisayar yavaşladı diye arayıp buraya geldiyseniz, büyük ihtimalle açılış dakikalar sürüyor, program tıklanınca fare dönüp duruyor ya da yazı yazarken ekran geriden geliyor. Sahada en çok duyduğumuz şikayet bu. Her seferinde bilgisayarın ömürü bitmiş olmuyor; çoğu zaman sebep basit ve çözümü yarım saatten kısa. Aşağıda en sık karşılaştığımız yedi sebebi, kolaydan zora doğru sıraladık.
1. Açılışta kendiliğinden çalışan programlar
Yıllar içinde kurduğunuz her program, kendini Windows açılırken çalışacak şekilde ayarlamış olabilir. Hepsi arkada RAM ve işlemci yer. Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi’ni açın, “Başlangıç uygulamaları” sekmesine geçin ve işinize yaramayanları “Devre dışı bırak” yapın. Silmiyorsunuz, sadece açılışta çalışmasını durduruyorsunuz.
2. Disk neredeyse dolu
C diskinde boş yer %10’un altına inince Windows nefes alamaz. “Ayarlar > Sistem > Depolama” bölümünden neyin yer kapladığına bakın. İndirilenler klasörü, masaüstüne atılmış büyük videolar ve eski güncelleme dosyaları genelde ilk suçlulardır. Dosyalarınızı silmek istemiyorsanız harici diske ya da NAS yedekleme cihazına taşıyın.
3. Hâlâ eski tip (HDD) disk kullanıyorsunuz
Bilgisayarınız 5-6 yaşını geçtiyse ve içinde dönen, mekanik bir disk varsa, yavaşlığın asıl sebebi çoğu zaman budur. Diski SSD ile değiştirmek, bilgisayarı yeni almış kadar hissettirir. Açılış süresi dakikalardan on-on beş saniyeye iner. Eğer tek bir yatırım yapacaksanız bunu öneririz.
4. RAM yetersiz
İşlemci hızlı olsa bile 4 GB RAM ile onlarca tarayıcı sekmesi, Excel ve bir de e-posta programı birlikte kaldırılmaz. Görev Yöneticisi’nde “Bellek” sütunu sürekli %90’ın üstündeyse RAM ekletmek (genelde 8 veya 16 GB’a çıkmak) iyi sonuç verir. Dizüstüde RAM lehimli olabilir, bunu işlem yapmadan önce bir teknisyene sorun.
5. Virüs ya da istenmeyen yazılım
Bilgisayar bir anda yavaşladıysa, tarayıcı kendiliğinden açıyorsa, hiç kurmadığınız araç çubukları ve reklamlar çıkıyorsa buna bakmak gerekir. Güncel bir antivirüsle tam tarama yapın. Programlar listesinden (“Ayarlar > Uygulamalar”) tanımadığınız ve kurmadığınız yazılımları kaldırın. Şirket bilgisayarlarında bu, tek bir kişinin sorunu olmaktan çıkıp tüm ağı etkileyebilir. Firewall ve uç nokta koruma burada devreye girer.
6. Aşırı ısınma ve toz
Fan sesi uçak gibiyse ve bilgisayar kasası el yakıyorsa, işlemci kendini bilerek yavaşlatıyordur (“thermal throttling”). Kasa içinde yıllarca biriken toz, hava akışını kapatır. Masaüstünde kasayı açıp basınçlı hava ile temizlemek yeterli olabilir. Dizüstüde ise yastık, battaniye ya da kucak gibi yumuşak yüzeylerde kullanmayın, havalandırma deliklerini kapatır. Termal macunu yıllardır değişmemiş bilgisayarlarda macunun yenilenmesi de fark yaratır.
7. Windows yıllardır aynı kurulum ve güncellemeler birikmiş
Yıllardır format atılmamış, üzerine sayısız program kurulup silinmiş bir Windows zamanla ağırlaşır. Bekleyen güncellemeleri tamamlayın, ekran kartı ve yonga seti sürücülerini üreticinin sitesinden güncelleyin. Hâlâ düzelmediyse, önemli dosyalarınızı yedekledikten sonra Windows’u sıfırdan kurmak çoğu zaman en temiz çözümdür. Güncel bilgi için Microsoft destek sayfası iyi bir kaynak.
Bilgisayar tekrar yavaşlamasın diye 5 alışkanlık
Sorunu bir kez çözdükten sonra aynı yere dönmemek için birkaç küçük alışkanlık yeter.
- Bilgisayarı gün boyu uyku moduna alıp haftalarca kapatmayın. Haftada en az bir kez tam kapatıp açın.
- Kullanmadığınız programları hemen kaldırın. “Belki lazım olur” diye tutulan program, bir süre sonra yüklü bir borç olur.
- Tarayıcıda gereksiz eklentileri silin ve aynı anda 30 sekme açık tutmayın.
- Önemli dosyalarınızı düzenli olarak yedekleyin, masaüstünü yığın gibi doldurmayın.
- Kasanın içini yılda bir kez tozdan temizleyin; şirket bilgisayarlarında bunu bakım takvimine ekleyin.
Bu küçük rutinler, çoğu zaman “bilgisayarı değiştirelim” kararını bir iki yıl geciktirir.
Bilgisayar yavaşladı ve bunların hiçbiri işe yaramadı
Yukarıdakileri denediyseniz ve bilgisayar hâlâ yavaşsa üç ihtimal kalır: disk bozulmaya başlamıştır, donanım gerçekten eskidir ya da sorun bir donanım arızasıdır. Disk sağlığı konusunda şüpheniz varsa (tıkırtı sesi, dosya açılırken donma, mavi ekran) önce yedek alın, sonra bakın. Bozulan diskte her çalıştırma, veri kaybı riskini artırır.
Teknik servise ne zaman gitmeli?
- Bilgisayar açılmadan önce ya da açılırken tıkırtı, bip sesi ya da mavi ekran veriyorsa,
- Yedeği olmayan önemli dosyalar varsa ve disk hata veriyorsa,
- Şirkette birden fazla bilgisayar aynı anda yavaşladıysa (ağ ya da zararlı yazılım sorunu olabilir),
bilgisayarı bir uzmana göstermek en doğrusu. Bilgisayar teknik servis hizmetimizle İzmit ve Kocaeli’de yerinde ya da servisimizde bakıyor, arızayı bulup önce size söylüyoruz. Her ay aynı derdi yaşıyorsanız kurumsal bakım anlaşması arıza çıkmadan önce müdahale etmenin en ucuz yolu. Hızlıca sormak için bize yazabilirsiniz.